Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) εισέρχεται πλέον ευθέως στην εξίσωση της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Αυτό συμβαίνει ενώ ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη παραμένει αισθητά πάνω από τον στόχο του 2% και οι γεωπολιτικές και ενεργειακές αναταράξεις διατηρούν σε υψηλά επίπεδα την αβεβαιότητα για τις οικονομικές προοπτικές.
Αυτό ήταν το διπλό μήνυμα της Κριστίν Λαγκάρντ κατά την ακρόασή της στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ παρουσίασε μια οικονομία που αποδεικνύεται πιο ανθεκτική από το αναμενόμενο μετά το ενεργειακό σοκ. Ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένους πληθωριστικούς κινδύνους και ένα τεχνολογικό άλμα που μπορεί να αναδιαμορφώσει την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις, την αγορά εργασίας και τη δυναμική των τιμών.
Η οικονομική εικόνα της ευρωζώνης
Η Λαγκάρντ χαρακτήρισε ανθεκτική την εικόνα της οικονομίας της ευρωζώνης. Σημείωσε ότι το πραγματικό ΑΕΠ κατέγραψε «σταθερή» ανάπτυξη το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με βελτίωση σε πολλές χώρες και κλάδους. Τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η τάση πιθανότατα συνεχίστηκε και στο τρίτο τρίμηνο.
Η μεταποίηση παρουσιάζει θετικές επιδόσεις, ενισχυμένη από αυξημένες δημόσιες δαπάνες για άμυνα και υποδομές, ενώ η ανάκαμψη της καταναλωτικής εμπιστοσύνης δίνει ώθηση στις υπηρεσίες.
Οι προβλέψεις του Σεπτεμβρίου της ΕΚΤ τοποθετούν την ανάπτυξη της ευρωζώνης στο 0,9% για το 2026, στο 1,4% για το 2027 και στο 1,5% για το 2028.
Ο αντίκτυπος της AI στην οικονομία
Η ΕΚΤ αρχίζει ήδη να διακρίνει το αποτύπωμα της τεχνητής νοημοσύνης στην πραγματική οικονομία. Η αυξημένη δραστηριότητα γύρω από την AI γίνεται ορατή στις ψηφιακές υπηρεσίες, στις επιχειρηματικές επενδύσεις και στις εξαγωγές, σύμφωνα με τη Λαγκάρντ.
Η αγορά εργασίας συνεχίζει να στηρίζει την οικονομική δραστηριότητα. Η ανεργία διαμορφώθηκε στο 6,4% τον Ιούλιο, παραμένοντας σε χαμηλά επίπεδα, αν και η Λαγκάρντ επισήμανε ότι τόσο η αύξηση της απασχόλησης όσο και η διεύρυνση του εργατικού δυναμικού επιβραδύνονται. Η σταδιακή ανάκαμψη της παραγωγικότητας αποτελεί επίσης θετικό στοιχείο.
Πληθωρισμός και νομισματική πολιτική
Ο γενικός πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,2% τον Αύγουστο από 2,9% τον Ιούλιο, με τις τιμές της ενέργειας να είναι ο σημαντικότερος παράγοντας πίεσης. Ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 14,3% από 10,3% έναν μήνα νωρίτερα, εξέλιξη που η ΕΚΤ συνδέει κυρίως με τα αυξημένα περιθώρια διύλισης στα υγρά καύσιμα και την άνοδο των τιμών των ενεργειακών εμπορευμάτων.
Αντίθετα, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα αποκλιμακώθηκε ελαφρά στο 1,1% από 1,2%.
Ο δομικός πληθωρισμός, χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, υποχώρησε στο 2,4%, καθώς μειώθηκε ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι δεν παρατηρείται ισχυρή μετάδοση του ενεργειακού σοκ στους μισθούς. Η ονομαστική αύξηση των αποδοχών ανά εργαζόμενο διαμορφώθηκε στο 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, από 3,6% το πρώτο τρίμηνο.
Οι νέες προβλέψεις της ΕΚΤ δείχνουν ότι ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3% το 2026, στο 2,5% το 2027 και στο 2,1% το 2028. Για τον πληθωρισμό χωρίς τρόφιμα και ενέργεια, οι αντίστοιχες εκτιμήσεις είναι 2,5%, 2,6% και 2,3%.
Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι οι βραχυπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό παραμένουν αυξημένες, ενώ οι μακροπρόθεσμες κινούνται γύρω από το 2%. Αυτό, κατά την ΕΚΤ, σημαίνει ότι η αξιοπιστία του στόχου του 2% δεν έχει διαβρωθεί.
Γιατί η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Λαγκάρντ υπεραμύνθηκε της απόφασης της ΕΚΤ να αυξήσει νωρίτερα τον Σεπτέμβριο και τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης. Εξήγησε ότι η κεντρική τράπεζα αντιδρά όταν δημιουργείται κίνδυνος οι αυξήσεις των ενεργειακών τιμών να ενσωματωθούν στον γενικότερο μηχανισμό διαμόρφωσης των τιμών.
Η αξιολόγηση της ΕΚΤ βασίζεται σε τρεις άξονες: τις προοπτικές του πληθωρισμού, την εξέλιξη του υποκείμενου πληθωρισμού και τον τρόπο μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής στο κόστος δανεισμού.
Σήμερα, η ΕΚΤ βλέπει υψηλότερο πληθωρισμό μπροστά της, αλλά όχι ακόμη σαφείς ενδείξεις ότι το ενεργειακό σοκ έχει «ριζώσει» στην οικονομία. Η Λαγκάρντ περιέγραψε τη σημερινή στρατηγική ως μια «μεσαία οδό» για τη νομισματική πολιτική.
Η AI στο ραντάρ της νομισματικής πολιτικής
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο της ομιλίας αφορούσε την τεχνητή νοημοσύνη, την οποία η Λαγκάρντ παρουσίασε ως δύναμη που μπορεί να μεταβάλει την μακροοικονομική λειτουργία της Ευρώπης.
Οι επιχειρήσεις αναμένεται να κατευθύνουν περίπου το 10% των συνολικών επενδύσεών τους στην AI μέσα στο 2026, ενώ ο δανεισμός που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιστοιχεί ήδη περίπου στο ένα τέταρτο της αύξησης των επιχειρηματικών πιστώσεων.
Η AI μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να μειώσει μακροπρόθεσμα το κόστος παραγωγής, λειτουργώντας αποπληθωριστικά. Η ένταση του αποτελέσματος εξαρτάται από την ταχύτητα υιοθέτησής της από τις επιχειρήσεις.
Στοιχεία έρευνας της ΕΚΤ δείχνουν ότι μέχρι τα τέλη του 2025, το 38% των επιχειρήσεων της ευρωζώνης δήλωνε τουλάχιστον μέτρια χρήση εφαρμογών AI. Μόλις το 7% έκανε σημαντική χρήση της τεχνολογίας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΚΤ, η ταχεία και ευρεία υιοθέτηση της AI θα μπορούσε να αυξήσει την ετήσια ανάπτυξη της παραγωγικότητας στην ευρωζώνη κατά περίπου 0,3 έως 0,4 ποσοστιαίες μονάδες κατά την επόμενη δεκαετία.
Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις σε λογισμικό, υπολογιστική ισχύ, κέντρα δεδομένων, ενεργειακές υποδομές, αναδιοργάνωση επιχειρηματικών διαδικασιών και εκπαίδευση εργαζομένων. Η Ευρώπη υπολείπεται ακόμη των Ηνωμένων Πολιτειών σε αυτόν τον τομέα.
Κίνδυνοι χρηματοπιστωτικής διόρθωσης και αγορά εργασίας
Η Λαγκάρντ επισήμανε ότι οι αποτιμήσεις στις παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένες σε έναν μικρό αριθμό εταιρειών AI, οι οποίες αυξάνουν ταχύτατα και τον δανεισμό τους.
Μια απότοπη αναθεώρηση των προσδοκιών για την κερδοφορία των εταιρειών AI ή τη βιωσιμότητα του χρέους τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε διόρθωση των αγορών και επιπτώσεις στους επενδυτές και την ευρύτερη οικονομία της ευρωζώνης.
Η αγορά εργασίας αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο ερωτηματικό. Περισσότερο από το 50% των εργαζομένων χρησιμοποιεί ήδη AI στην εργασία του.
Μέχρι στιγμής, οι επιχειρήσεις που κάνουν σημαντική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δεν φαίνεται να μειώνουν συνολικά τις προσλήψεις. Αντιθέτως, σε αρκετές περιπτώσεις προσλαμβάνουν περισσότερο προσωπικό κατά τη φάση της μετάβασης.
Ωστόσο, η εικόνα διαφέρει ανάλογα με τον τρόπο χρήσης της τεχνολογίας. Επιχειρήσεις που αξιοποιούν την AI για έρευνα, καινοτομία και δημιουργία νέων προϊόντων τείνουν να αυξάνουν την απασχόληση. Όσες τη χρησιμοποιούν πρωτίστως για να περιορίσουν το εργασιακό κόστος εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση μείωσης του προσωπικού.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν μακροπρόθεσμα η AI θα λειτουργήσει κυρίως συμπληρωματικά προς τον εργαζόμενο ή εάν θα τον υποκαταστήσει. Η απάντηση θα επηρεάσει την κατανομή του εισοδήματος, την κατανάλωση, τη συνολική ζήτηση και τελικά τον πληθωρισμό.
Το τρίπτυχο της Λαγκάρντ για την Ευρώπη
Η πρόεδρος της ΕΚΤ συμπύκνωσε τη στρατηγική που θεωρεί αναγκαία για την Ευρώπη σε τρεις βασικούς στόχους: καινοτομία, μεγαλύτερη ανεξαρτησία και πολύ ευρύτερη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Για την ενίσχυση της καινοτομίας, χρειάζονται μεγαλύτερες και ενοποιημένες αγορές, βαθύτερες κεφαλαιαγορές, πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ, ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και άφθονη, προσιτή ενέργεια.
Αυτό μεταφράζεται σε περιορισμό του κατακερματισμού της Ενιαίας Αγοράς, πρόοδο στην ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων και επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας σε κρίσιμα τμήματα της αλυσίδας αξίας της AI. Ο στόχος δεν είναι η τεχνολογική αυτάρκεια, αλλά η διασφάλιση ότι κρίσιμες λειτουργίες και υπηρεσίες θα μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και σε περιόδους σοβαρών γεωπολιτικών ή οικονομικών αναταράξεων.
Τρίτος άξονας είναι η μαζικότερη υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης. Η AI δεν πρέπει να παραμείνει προνόμιο μιας μικρής ομάδας τεχνολογικά προηγμένων εταιρειών, αλλά η χρήση της πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή παραγωγική βάση και να συνδυαστεί με προγράμματα επανεκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού.
Πηγή: financialreport.gr
