Οι νέες πλημμύρες στη Μαγνησία έφεραν ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό τρία χρόνια μετά τον Daniel και τον Elias: σε ποιο στάδιο βρίσκονται τα αντιπλημμυρικά έργα στη Θεσσαλία και πότε θα προσφέρουν ουσιαστική προστασία.
Τα κονδύλια είναι μεγάλα και οι συμβάσεις έχουν προχωρήσει σε διαφορετικά στάδια. Για τις περιοχές που δοκιμάζονται ξανά, όμως, αυτό που μετρά είναι πότε ολοκληρώνονται οι παρεμβάσεις και τι αντέχουν στην πράξη.
Πού κατευθύνονται τα 123 εκατ. ευρώ
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πρόγραμμα Aqua Montis, συνολικού ύψους περίπου 123 εκατ. ευρώ, για έργα ορεινής υδρονομίας στη Θεσσαλία και τη Φθιώτιδα.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση των υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 εγκρίθηκε δημόσια χρηματοδότηση 96,1 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» του ΕΣΠΑ 2021 - 2027 για το Aqua Montis.
Επιπλέον, έργα προϋπολογισμού 26,56 εκατ. ευρώ στις ορεινές λεκάνες αρμοδιότητας του Δασαρχείου Βόλου είχαν ήδη συμβασιοποιηθεί από τη Γενική Γραμματεία Δασών του ΥΠΕΝ, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο.
Πίσω από τα ποσά βρίσκεται σχεδιασμός περίπου 1.300 τεχνικών παρεμβάσεων, σε περιοχές όπου η μορφολογία του εδάφους μπορεί να κάνει μια ισχυρή βροχόπτωση ιδιαίτερα επικίνδυνη. Πρόκειται κυρίως για μικρά φράγματα συγκράτησης, αναβαθμούς και έργα προστασίας πρανών και χειμάρρων.
Ο στόχος είναι να περιορίζεται η ταχύτητα με την οποία τα νερά κατεβαίνουν από τις ορεινές λεκάνες και να συγκρατούνται φερτά υλικά, ώστε να μειώνεται η επιβάρυνση των χαμηλότερων περιοχών κατά τις έντονες βροχοπτώσεις.
Το πρόγραμμα καλύπτει ορεινές λεκάνες στις περιοχές ευθύνης των δασαρχείων Αγιάς, Λάρισας, Μουζακίου, Τρικάλων, Λαμίας και Βόλου.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα έργα δεν βρίσκονται όλα στο ίδιο στάδιο. Για τα 26,56 εκατ. ευρώ έχει ανακοινωθεί συμβασιοποίηση, ενώ για τα 96,1 εκατ. ευρώ η επίσημη ενημέρωση αφορά την έγκριση της χρηματοδότησης. Τα 123 εκατ. ευρώ δείχνουν, επομένως, το μέγεθος του σχεδιασμού και όχι το ύψος των έργων που έχουν ήδη κατασκευαστεί.
Οι συμβάσεις αποκατάστασης στη Μαγνησία
Στη Μαγνησία, το βάρος πέφτει και στις υποδομές που υπέστησαν ζημιές το 2023. Οι εργασίες αυτές έχουν δική τους χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα, που εκτείνεται σε βάθος τετραετίας.
Το έργο αποκατάστασης στους Δήμους Ζαγοράς–Μουρεσίου, Νοτίου Πηλίου, Βόλου και Ρήγα Φεραίου έχει προϋπολογισμό 213,14 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και προβλεπόμενη διάρκεια από τις 29 Απριλίου 2025 έως τις 29 Απριλίου 2029, βάσει των στοιχείων της Γενικής Γραμματείας Υποδομών.
Από το ποσό αυτό, περίπου 79,37 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε συγχρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η σύμβαση αφορά την αποκατάσταση ζημιών και αστοχιών στις υποδομές, με στόχο την επαναφορά τους στην προηγούμενη λειτουργική κατάσταση.
Το τμήμα των έργων που χρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκούς πόρους ολοκληρώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026, ενώ η συνολική σύμβαση έχει διάρκεια έως τον Απρίλιο του 2029. Η τετραετής διάρκεια δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη καθυστέρησης, δείχνει όμως ότι η αποκατάσταση των ζημιών του 2023 παραμένει πολυετές έργο, την ώρα που οι ίδιες περιοχές έρχονται αντιμέτωπες με νέα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οι παρεμβάσεις μετά τις νέες πλημμύρες
Οι τελευταίες πλημμύρες ανέδειξαν μια δύσκολη πραγματικότητα για τη Μαγνησία: οι ανάγκες αποκατάστασης από προηγούμενες καταστροφές συνυπάρχουν με τις απαιτήσεις προστασίας από τις επόμενες.
Στο Νότιο Πήλιο και σε άλλες περιοχές, οι ανάγκες δεν περιορίζονται στην αποκατάσταση του οδικού δικτύου. Η διαχείριση των ρεμάτων, η συντήρηση των υφιστάμενων υποδομών και οι παρεμβάσεις στις ορεινές λεκάνες αποτελούν διαφορετικά αλλά συμπληρωματικά σκέλη της αντιπλημμυρικής προστασίας.
Για τους κατοίκους και τις τοπικές επιχειρήσεις, το πρακτικό ζήτημα είναι η αντοχή των υποδομών στην επόμενη ισχυρή βροχόπτωση. Η νέα κακοκαιρία δεν επιτρέπει από μόνη της συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων έργων, υπενθυμίζει όμως πόσο πιεστικές παραμένουν οι ανάγκες σε περιοχές που έχουν πληγεί επανειλημμένα.
Τι μπορούν να προσφέρουν τα έργα ορεινής υδρονομίας
Η ορεινή υδρονομία έχει ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές με έντονες κλίσεις, όπου μεγάλες ποσότητες νερού μπορούν να συγκεντρωθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η λογική των παρεμβάσεων είναι σχετικά απλή: να συγκρατηθεί μέρος του νερού και των φερτών υλικών ψηλότερα, πριν αυτά καταλήξουν με μεγαλύτερη ορμή στα ρέματα και στις κατοικημένες περιοχές. Τα μικρά φράγματα και οι υπόλοιπες κατασκευές μπορούν να επιβραδύνουν την απορροή και να μειώσουν την πίεση που δέχονται οι υποδομές χαμηλότερα.
Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τη χωροθέτηση, την ποιότητα κατασκευής και τη συντήρησή τους, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις. Δεν πρόκειται, πάντως, για έργα που μπορούν να εξαλείψουν τον κίνδυνο πλημμύρας: η συμβολή τους θα κριθεί στην πράξη, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και την ένταση των καιρικών φαινομένων.
Το οικονομικό αποτύπωμα και τα επόμενα βήματα
Τα ποσά είναι μεγάλα, αλλά αφορούν διαφορετικές ανάγκες. Τα περίπου 123 εκατ. ευρώ του Aqua Montis προορίζονται για έργα ορεινής υδρονομίας στη Θεσσαλία και τη Φθιώτιδα, ενώ τα 213,14 εκατ. ευρώ αφορούν συγκεκριμένη σύμβαση αποκατάστασης υποδομών σε τέσσερις δήμους της Μαγνησίας. Τα ποσά αυτά δεν αντιπροσωπεύουν το σύνολο των αντιπλημμυρικών δαπανών στην Περιφέρεια Θεσσαλίας.
Η ολοκλήρωση των αντιπλημμυρικών έργων μπορεί να περιορίσει το κόστος των μελλοντικών καταστροφών, μειώνοντας τις δαπάνες για επισκευές υποδομών και τις οικονομικές απώλειες από τις πλημμύρες.
Πηγή: insider.gr
