**Η εκπαίδευση στην Ελλάδα του 2030 αποτελεί κεντρικό ζήτημα, καθώς βρίσκεται σε συνεχή αλληλεπίδραση με τις ραγδαίες αλλαγές στην οικονομία και την αγορά εργασίας.

Η τεχνητή νοημοσύνη, η πράσινη μετάβαση, οι δημογραφικές μεταβολές και οι νέες μορφές παραγωγής διαμορφώνουν απαιτήσεις για νέες γνώσεις και δεξιότητες.

Ο ρόλος της εκπαίδευσης, ωστόσο, παραμένει ευρύτερος από την απλή προσαρμογή στις ανάγκες της αγοράς.

Στόχος είναι η παροχή στέρεης γνώσης, η καλλιέργεια κριτικής σκέψης και αυτονομίας, ώστε κάθε πολίτης να συμμετέχει ισότιμα στην κοινωνική, δημοκρατική και οικονομική ζωή.

Ως εκ τούτου, η ποιότητα της εκπαίδευσης αποτελεί ταυτόχρονα κοινωνικό και αναπτυξιακό ζήτημα, θεμελιώδες για τη δημόσια πολιτική των επόμενων ετών.**

Το Σχολείο ως Βάση

Η συζήτηση ξεκινά από το σχολείο και το μορφωτικό υπόβαθρο που προσφέρει σε κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής ή το εισόδημα της οικογένειας.

Ένα σύγχρονο σχολείο οφείλει να παρέχει γνώσεις με συνοχή και βάθος, βοηθώντας τους μαθητές να κατανοούν, να συνδέουν και να αξιοποιούν όσα μαθαίνουν.

Παράλληλα, καλλιεργεί την κριτική σκέψη, τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα, τις ψηφιακές δεξιότητες και τη δημοκρατική συνείδηση.

Η εμπειρία από την εκπαιδευτική πολιτική δείχνει ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι αποτελεσματικές όταν συνδέονται με σαφείς στόχους, συνέχεια, επιμονή και αξιολόγηση.

Η ποιότητα του σχολείου κρίνεται από την ικανότητά του να προσφέρει σε όλους τους μαθητές πραγματικές δυνατότητες προόδου και να περιορίζει τις προϋπάρχουσες ανισότητες.

Εθνικός Διάλογος για το Λύκειο

Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και ο Εθνικός Διάλογος της κυβέρνησης για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Η συζήτηση αυτή αφορά τον πυρήνα της λειτουργίας του Λυκείου, υπερβαίνοντας την απλή αλλαγή του εξεταστικού συστήματος.

Ο στόχος είναι ένα Λύκειο με αυτόνομο μορφωτικό ρόλο, όπου η φοίτηση δεν οργανώνεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από την εισαγωγή στην ανώτατη εκπαίδευση.

Ο αδιάβλητος χαρακτήρας των Πανελλαδικών Εξετάσεων είναι κατάκτηση που πρέπει να διαφυλαχθεί.

Ένα Απολυτήριο με ουσιαστικό περιεχόμενο και μια πιο ολοκληρωμένη αποτίμηση της μαθησιακής πορείας μπορούν να ενισχύσουν τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα του Λυκείου, με τεκμηριωμένο σχεδιασμό, θεσμικό διάλογο και μελετημένη εφαρμογή.

Σύνδεση Εκπαίδευσης και Οικονομίας

Η σχέση της εκπαίδευσης με την παραγωγική οικονομία απαιτεί την ίδια σοβαρότητα.

Οι ελλείψεις προσωπικού σε αρκετούς κλάδους εξηγούνται εν μέρει από τις δεξιότητες που παρέχει το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και από διαστάσεις του παραγωγικού μοντέλου, όπως οι προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης και η επένδυση των επιχειρήσεων στο ανθρώπινο δυναμικό.

Όταν νέοι με υψηλά προσόντα δυσκολεύονται να βρουν εργασία σχετική με τις σπουδές τους, ενώ επιχειρήσεις αναζητούν προσωπικό, το πρόβλημα αφορά τη συνολική αντιστοίχιση εκπαίδευσης, παραγωγής και ποιότητας εργασίας.

Εδώ, η επαγγελματική εκπαίδευση μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο.

Προγράμματα με σαφές περιεχόμενο, ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, ποιοτική μαθητεία, δυνατότητες συνέχισης σπουδών και αναγνωρισμένα προσόντα μπορούν να την καταστήσουν πιο ελκυστική και συνδεδεμένη με τις ανάγκες των νέων και της οικονομίας.

Η Σημασία της Δια Βίου Μάθησης

Ανάλογη σημασία έχει η δια βίου μάθηση.

Η αντίληψη ότι η εκπαίδευση ολοκληρώνεται με την απόκτηση ενός πτυχίου δεν ανταποκρίνεται πλέον στις συνθήκες της εργασιακής ζωής.

Πολλοί εργαζόμενοι θα χρειαστεί να ανανεώσουν γνώσεις, να αποκτήσουν νέες δεξιότητες ή να αλλάξουν επαγγελματική κατεύθυνση.

Για να είναι αυτή η δυνατότητα πραγματικά διαθέσιμη, απαιτούνται αξιόπιστα προγράμματα, διαφανείς μηχανισμοί πιστοποίησης και μεγαλύτερη συμμετοχή των επιχειρήσεων στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού.

Ανώτατη Εκπαίδευση και Προσέλκυση Επιστημόνων

Το ίδιο ισχύει για την ανώτατη εκπαίδευση.

Ένα δημόσιο πανεπιστήμιο με ισχυρή ερευνητική δραστηριότητα, διεθνή παρουσία και ουσιαστική σχέση με την κοινωνία χρειάζεται ανθρώπινο δυναμικό, σύγχρονες υποδομές, φοιτητική μέριμνα και σταθερές δυνατότητες επιστημονικής εξέλιξης.

Από αυτές τις συνθήκες εξαρτάται η δυνατότητα της χώρας να συγκρατήσει ή να προσελκύσει νέους επιστήμονες.

Όσοι έφυγαν θα επιστρέψουν αν βρουν στην Ελλάδα σοβαρές επαγγελματικές προοπτικές και ένα περιβάλλον όπου η γνώση και η προσπάθειά τους αξιοποιούνται.

Ολιστική Εκπαιδευτική Πολιτική

Εάν θέλουμε να συζητήσουμε σοβαρά για την Ελλάδα του 2030, οφείλουμε να εξετάσουμε την εκπαιδευτική πολιτική σε όλο το εύρος της: από το νηπιαγωγείο έως το πανεπιστήμιο και από την αρχική επαγγελματική εκπαίδευση έως τη συνεχή επανακατάρτιση του εργαζομένου.

Οι επιμέρους μεταρρυθμίσεις έχουν σημασία, αλλά ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει να υπηρετούν μια κοινή κατεύθυνση: ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δίνει περισσότερες δυνατότητες στους ανθρώπους και ενισχύει τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας.

Η Ελλάδα του 2030 θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά της να μετατρέψει αυτή την κατεύθυνση σε σταθερή εκπαιδευτική πραγματικότητα.

*Η Ιωάννα Λυτρίβη, PhD, είναι βουλευτής Επικρατείας με τη ΝΔ, τ. Υφυπουργός Παιδείας