Η βαθιά και συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση που έχει εκτινάξει τις τιμές των καυσίμων, του ρεύματος και πολύ σύντομα και των τροφίμων έχει προκαλέσει έντονο διχασμό στις χώρες της ΕΕ ως προς τον τρόπο αντιμετώπισής της.

Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση επιλέγει στάση αναμονής, ισχυριζόμενη ότι βασική προτεραιότητά της είναι το πετρέλαιο θέρμανσης, με στόχο η διάθεσή του να ξεκινήσει στις 15 Οκτωβρίου στα 1,70 ευρώ το λίτρο, τη στιγμή που πέρσι είχε ανοίξει στο 1,10 ευρώ.

Βάσει των σχετικών διαρροών, τα εισοδηματικά κριτ 3ήρια για τη χορήγηση της επιδότησης δεν αναμένεται να μεταβληθούν, αλλά σχεδιάζεται η αύξηση του τελικού ποσού.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί η επιδότηση των 10 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης, με επιπλέον 5 λεπτά από την πλευρά των διυλιστηρίων.

Η κυβέρνηση, η οποία αιφνιδιάστηκε από την πρόκληση της αξιωματικής αντιπολίτευσης να ξεκαθαρίσει ποιο από τα διαθέσιμα εργαλεία θα αξιοποιήσει ενάντια στο κύμα ακρίβειας, περιορίστηκε σε απολογιστικές ανακοινώσεις για τα πεπραγμένα των προηγούμενων ετών.

Ειδικότερα στο κρίσιμο ερώτημα για το αν πρόκειται να φορολογηθούν τα υπερκέρδη των διυλιστηρίων, το Υπουργείο Οικονομικών απάντησε αρνητικά, επισημαίνοντας:«Η κυβέρνηση έχει ήδη φορολογήσει τα πλεονάζοντα κέρδη των διυλιστηρίων το 2022 και το 2023.

Συνεπώς, δεν τίθεται ζήτημα αρχής.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι μπορεί να μειώσει την τιμή σήμερα.

Τα κέρδη της τρέχουσας περιόδου θα εκκαθαριστούν φορολογικά τον Ιούλιο του 2027.

Ένας φόρος που θα εισπραχθεί αύριο δεν μειώνει την τιμή στην αντλία σήμερα».

Την ίδια στιγμή στις Βρυξέλλες, έξι κράτη-μέλη ασκούν έντονες πιέσεις προκειμένου να ληφθεί κεντρική απόφαση από την ΕΕ για την επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών, κατά το πρότυπο του 2022.Στο πρόσφατο άτυπο ECOFIN που συνεδρίασε στο Δουβλίνο στις 18–19 Σεπτεμβρίου 2026, το ζήτημα της φορολόγησης των έκτακτων κερδών επανήλθε δυναμικά στο τραπέζι.

Οι έξι χώρες που ζητούν την επιβολή κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου είναι η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Αυστρία.

Οι υπουργοί Οικονομικών των συγκεκριμένων κρατών απέστειλαν κοινή επιστολή στην ιρλανδική προεδρία, ζητώντας να συζητηθεί ένας πανευρωπαϊκός φόρος στα ουρανοκατέβατα κέρδη (windfall profits) των πετρελαϊκών κολοσσών.

Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στα κράτη που συνυπέγραψαν τη σχετική πρωτοβουλία.

Οι έξι χώρες δεν περιορίζονται μόνο στα διυλιστήρια, αλλά διεκδικούν ευρύτερη φορολόγηση των εκτάκτων κερδών.

Ειδικά για τον τομέα της διύλισης, ζητούν την ταχεία δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της ευρωπαϊκής έρευνας για τα περιθώρια διύλισης (refining margins), ώστε να διαπιστωθεί αν καταγράφονται ασυνήθιστα υψηλά κέρδη.

Στην επιστολή τονίζεται η ανάγκη διαμόρφωσης ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αξιοποιώντας τα διδάγματα του 2022, αλλά με πιο στοχευμένη αντιμετώπιση των κερδών που πραγματοποιούν στο εξωτερικό οι πολυεθνικές.

Η Γερμανία πίεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις έως τη συνεδρίαση του ECOFIN τον Οκτώβριο.

Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι η Κομισιόν δεν διαθέτει έτοιμο σχέδιο για νέο πανευρωπαϊκό φόρο, υπενθυμίζοντας ότι η φορολογία παραμένει εθνική αρμοδιότητα, χωρίς ωστόσο να κλείσει οριστικά τη συζήτηση.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2022, η Κομισιόν είχε προτείνει μια προσωρινή «συνεισφορά αλληλεγγύης» στα υπερκέρδη των εταιρειών πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα και διύλισης.

Ως ουρανοκατέβατα κέρδη ορίστηκε το τμήμα εκείνο των φορολογητέων κερδών των ετών 2022 και 2023 που υπερέβαινε κατά περισσότερο από 20% τον μέσο όρο των φορολογητέων κερδών της περιόδου 2018–2021.

Επί αυτών των υπερκερδών επιβλήθηκε συνεισφορά τουλάχιστον 33%.Για να γίνει αντιληπτός ο μηχανισμός: Αν μια πετρελαϊκή εταιρεία είχε μέσο φορολογητέο κέρδος 100 εκατ. ευρώ την περίοδο 2018–2021, το αφορολόγητο όριο διαμορφωνόταν στα 120 εκατ. ευρώ.

Αν το 2022 εμφάνιζε κέρδη 220 εκατ. ευρώ, η βάση υπολογισμού της εισφοράς ήταν τα 100 εκατ. ευρώ, συνεπαγόμενη έκτακτη εισφορά τουλάχιστον 33 εκατ. ευρώ.

Αυτό που ζητούν σήμερα οι έξι χώρες είναι μια νέα, ενδεχομένως αυστηρότερη εκδοχή του μηχανισμού του 2022.

Σημειώνεται ότι συνολικά οι δύο ελληνικές πετρελαϊκές εταιρείες, Motor Oil και HELLENiQ ENERGY, είχαν καταβάλει έκτακτο φόρο ύψους 1,103 δισ. ευρώ για τα υπερκέρδη των ετών 2022 και 2023.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ