Τα τελευταία χρόνια, ένα τεράστιο ποσό, άνω των 24 δισ. ευρώ, από ρυθμισμένα χρέη προς τον ΕΦΚΑ έχει χαθεί, καθώς οι οφειλέτες αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των διακανονισμών. Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει την αναποτελεσματικότητα των υφιστάμενων ρυθμίσεων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία δεν έχει τύχει της αναμενόμενης αποδοχής.

Η αποτυχία της ρύθμισης των 72 δόσεων

Τόσο το Υπουργείο Εργασίας όσο και η διοίκηση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) είχαν προσδοκίες από τη ρύθμιση των 72 δόσεων για τα χρέη προς τον ΕΦΚΑ, οι οποίες όμως δεν επιβεβαιώθηκαν. Οι αιτήσεις ένταξης είναι ελάχιστες, όπως και τα ποσά που έχουν ρυθμιστεί μέσω αυτής.

Σχεδόν τρεις μήνες μετά την ενεργοποίησή της, οι αιτήσεις κυμαίνονται γύρω στις 10.000, από ένα σύνολο 1,6 εκατομμυρίων οφειλετών που χρωστούν συνολικά 52,43 δισ. ευρώ. Βασικός λόγος για τον δισταγμό ένταξης είναι ο αποκλεισμός των χρεών που βεβαιώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, καθώς και η υποχρεωτική ένταξή τους στην πάγια ρύθμιση, με την προϋπόθεση της απαρέγκλιτης τήρησης και των δύο ρυθμίσεων.

Αίτημα της αγοράς για 120 δόσεις

Οι επαγγελματικοί φορείς ζητούν επίμονα μια ρύθμιση 120 δόσεων, προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη ανάσα στους οφειλέτες. Αυτοί αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις στους προϋπολογισμούς τους, επιδεινωμένες από την ενεργειακή ακρίβεια. Εν τω μεταξύ, το ΚΕΑΟ εντείνει τα αναγκαστικά μέτρα, στέλνοντας προειδοποιητικά μηνύματα για κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και ακινήτων εάν δεν τακτοποιηθούν οι οφειλές.

Τεράστιες απώλειες και στατιστικά στοιχεία

Η τήρηση των ρυθμίσεων από τους οφειλέτες αποτελεί το κλειδί για την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει στην πλειονότητα των περιπτώσεων, με τις ρυθμίσεις να χάνονται πριν την ολοκλήρωσή τους. Τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης του ΚΕΑΟ είναι αποκαλυπτικά:

  • Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, έγιναν 2.538.810 ρυθμίσεις, εκ των οποίων χάθηκαν οι 1.384.098 (54,5%). * Τα συνολικά ρυθμισμένα ποσά ανήλθαν σε 34,9 δισ. ευρώ, αλλά οι χαμένες ρυθμίσεις αντιπροσωπεύουν ποσά ύψους 24,44 δισ. ευρώ, δηλαδή το 71,7% του συνόλου. * Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, ολοκληρώθηκαν 869.519 ρυθμίσεις, με τις οποίες αποπληρώθηκαν χρέη ύψους 4,56 δισ. ευρώ. * Ενεργές παραμένουν 285.193 ρυθμίσεις, με ρυθμισμένο ποσό 5,2 δισ. ευρώ.

Εικόνα των κυριότερων ρυθμίσεων

Ακολουθεί μια επισκόπηση των κυριότερων ρυθμίσεων προς τον ΕΦΚΑ, όπως προκύπτει από την έκθεση του ΚΕΑΟ:

  • Πάγια ρύθμιση 24/48 δόσεων: Εντάχθηκαν 1.532.814 οφειλέτες με χρέη 17,24 δισ. ευρώ.

Ολοκλήρωσαν 558.353 οφειλέτες (1,9 δισ. ευρώ). Ενεργές είναι 134.033 ρυθμίσεις (1,29 δισ. ευρώ). Ωστόσο, χάθηκαν 840.428 ρυθμίσεις (πάνω από τις μισές), που αφορούσαν χρέη 14,05 δισ. ευρώ. * Εξωδικαστικός Μηχανισμός και ρυθμίσεις εξυγίανσης: Έχουν γίνει 97.614 ρυθμίσεις για συνολικές οφειλές (μόνο προς τον ΕΦΚΑ) 3,63 δισ. ευρώ.

Ενεργές είναι 60.389 (2,43 δισ. ευρώ). Ολοκληρώθηκαν 3.629 (106,98 εκατ. ευρώ) και χάθηκαν 33.596 ρυθμίσεις (1,45 δισ. ευρώ). * Ρυθμίσεις 120 δόσεων (Ν.4611/2019): Εντάχθηκαν 610.969 οφειλέτες για χρέη 5,65 δισ. ευρώ.

Ενεργές είναι 74.695, ολοκληρώθηκαν 218.101 και χάθηκαν 318.173, αντιπροσωπεύοντας χρέη 3,53 δισ. ευρώ, δηλαδή πάνω από το 60% του συνολικού ποσού.

Αιτίες απώλειας των ρυθμίσεων

Οι λόγοι που οδηγούν στην απώλεια των ρυθμίσεων είναι πολλοί. Κυριότερος είναι η αδυναμία του οφειλέτη να αποπληρώνει τακτικά τις δόσεις ή να καλύπτει τα νέα χρέη που προκύπτουν. Πέραν αυτών που εντάσσονται σε ρυθμίσεις για να λάβουν ασφαλιστική ενημερότητα και κατόπιν αφήνουν δόσεις απλήρωτες, οι συνηθέστεροι λόγοι απώλειας είναι:

  • Πάγια ρύθμιση: Απώλεια λόγω μη εμπρόθεσμης καταβολής δεύτερης δόσης εντός δωδεκαμήνου ή δημιουργίας νέας οφειλής.

Η μη εμπρόθεσμη καταβολή δεύτερης δόσης οδηγεί και σε απαγόρευση υπαγωγής της οφειλής σε νέα ρύθμιση. * Ρύθμιση 100 δόσεων: Απώλεια αν καθυστερήσει η καταβολή δύο δόσεων ανά έτος, ή μίας δόσης για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών, ή λόγω μη καταβολής τρεχουσών εισφορών.

Ειδικά για τον Ν. 4321/2015, η ρύθμιση χάνεται με καθυστέρηση πέραν της μίας δόσης για ένα μήνα ανά δωδεκάμηνο και λόγω μη καταβολής τρεχουσών εισφορών.

Για οφειλέτες τ. ΟΑΕΕ και τ. ΕΤΑΑ, η απώλεια επέρχεται με καθυστέρηση πέραν του ενός μηνός, τριών δόσεων ανά δωδεκάμηνο. * Ρύθμιση 120 δόσεων (Ν.4611/2019): Απώλεια εάν δεν καταβληθεί ποσό δόσεων που αντιστοιχεί σε δύο δόσεις, δεν καταβληθούν βεβαιωμένες οφειλές μετά την 1.1.2019, δεν καταβληθούν εντός τριών μηνών από την άρση της αναστολής/αμφισβήτησης οφειλές που δεν είχαν υπαχθεί, ή εάν δεν καταβληθεί εντός τριών μηνών από την επίδοση της απορριπτικής απόφασης συνταξιοδότησης το σύνολο των οφειλόμενων δόσεων.

Οι ρυθμίσεις του Εξωδικαστικού

Για τους οφειλέτες που έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό Μηχανισμό, οι όροι απώλειας προβλέπουν:

  • Ρύθμιση Ν.4469/2017: Απώλεια εάν δεν καταβληθεί ποσό που αντιστοιχεί σε τρεις δόσεις, δεν υποβληθεί η προβλεπόμενη ΑΠΔ εντός 3 μηνών, ή δεν εξοφληθούν/τακτοποιηθούν (με αναστολή ή ρύθμιση) οφειλές που δεν υπάγονται στη σύμβαση και βεβαιώθηκαν μετά την 31/12/2016, εντός 90 ημερών.

Για οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μετά την έναρξη ισχύος της σύμβασης, εντός 60 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας καταβολής τους. * Ρύθμιση Ν.4738/2020: Απώλεια, όσον αφορά το ΚΕΑΟ, εάν δεν καταβληθεί ποσό που υπερβαίνει την αξία τριών μηνιαίων δόσεων, εάν το συνολικό ύψος του ποσού σε καθυστέρηση υπερβαίνει το 3% του συνολικά οφειλόμενου, εάν δεν εξοφληθούν/τακτοποιηθούν οφειλές ληξιπρόθεσμες πριν τη σύναψη της σύμβασης εντός 90 ημερών, ή οφειλές ληξιπρόθεσμες μετά τη σύναψη εντός 60 ημερών.

Επίσης, αν δεν υποβληθεί ΑΠΔ εντός 3 μηνών, αν υποβληθεί αίτηση πτώχευσης κατά του οφειλέτη, ή αν αποδειχθεί ότι η σύμβαση βασίστηκε σε ανακριβείς/ελλιπείς δηλώσεις του οφειλέτη.