Η επιδότηση προσλαμβάνει, αλλά ποιος κρατά τελικά τον εργαζόμενο; Το νέο πρόγραμμα της ΔΥΠΑ για 27.494 θέσεις εργασίας και χρηματοδότηση 279,6 εκατ. ευρώ δίνει σημαντική ανάσα στις επιχειρήσεις και ευκαιρίες σε χιλιάδες ανέργους.

Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που δεν πρέπει να μείνει στο συρτάρι.

Τι συμβαίνει όταν συμπληρωθούν οι 12 μήνες και σταματήσει η κρατική ενίσχυση; Εκεί ακριβώς αρχίζει η πραγματική δοκιμασία για επιχειρήσεις, εργαζομένους και Πολιτεία.

Γράφει ο *Λάμπρος Μπέλεσης

Στην Ελλάδα έχουμε μάθει να πανηγυρίζουμε όταν ανακοινώνονται καινούργια προγράμματα επιδότησης. Βγαίνουν οι αριθμοί, ανακοινώνονται τα κονδύλια, παρουσιάζονται οι δικαιούχοι και ακολουθούν οι δηλώσεις για τις νέες θέσεις εργασίας. Όλα ωραία και καλά μέχρι εδώ. Υπάρχει, όμως, μια λεπτομέρεια που συνήθως περνά σε δεύτερη μοίρα και έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από όσο φαίνεται αρχικά.

Όταν τελειώσει η επιδότηση, τι γίνεται;

Ο εργαζόμενος συνεχίζει κανονικά στη δουλειά του ή αποχαιρετά την επιχείρηση μαζί με την τελευταία δόση της κρατικής ενίσχυσης; Ο επιχειρηματίας έχει καταφέρει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να καλύψει μόνος του τον μισθό ή η πρόσληψη αποδεικνύεται μια προσωρινή λύση που δύσκολα αντέχει χωρίς κρατική βοήθεια;

Αυτή είναι η πραγματική συζήτηση που πρέπει να ανοίξει για τα προγράμματα απασχόλησης. Όχι για να μηδενίσουμε την αξία τους, αλλά για να δούμε εάν μπορούν να αφήσουν κάτι περισσότερο πίσω τους από έναν αριθμό προσλήψεων και μια προσωρινή οικονομική ανάσα.

ΔΥΠΑ και επιδότηση 27.494 θέσεων εργασίας με 279,6 εκατ. ευρώ

Η πρόσφατη πρωτοβουλία της ΔΥΠΑ για την επιδότηση 27.494 θέσεων εργασίας, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 279,6 εκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί μια σημαντική παρέμβαση στην αγορά εργασίας.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ανέργους ηλικίας 30 ετών και άνω, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις γυναίκες και στους μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους. Πρόκειται για κατηγορίες που συχνά βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένες δυσκολίες στην προσπάθειά τους να επιστρέψουν στην απασχόληση.

Η διάρκεια της επιχορήγησης είναι δώδεκα μήνες, ενώ η οικονομική ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως τα 11.817 ευρώ ανά εργαζόμενο, ανάλογα με την κατηγορία του ωφελουμένου.

Για μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση, τέτοια ποσά δεν είναι καθόλου αμελητέα. Μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια πρόσληψη που συνεχώς αναβάλλεται και σε μια απόφαση που τελικά υλοποιείται. Ειδικά σε περιόδους κατά τις οποίες τα λειτουργικά έξοδα πιέζουν ασφυκτικά τις επιχειρήσεις, η επιδότηση μισθολογικού κόστους αποτελεί ένα ουσιαστικό εργαλείο.

Και εδώ βρίσκεται η θετική πλευρά της παρέμβασης. Ένας άνεργος αποκτά εισόδημα, ασφαλιστική κάλυψη και επαγγελματική εμπειρία, ενώ μια επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει το προσωπικό της χωρίς να επωμιστεί εξαρχής ολόκληρο το οικονομικό βάρος.

Μόνο που η ιστορία δεν πρέπει να τελειώνει με την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Το μεγάλο ερώτημα είναι τι συμβαίνει μετά τον 12ο μήνα

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Μια επιχείρηση προσλαμβάνει έναν εργαζόμενο και λαμβάνει επιδότηση συνολικού ύψους 10.000 ευρώ για διάστημα ενός έτους.

Στο τέλος των δώδεκα μηνών υπάρχουν δύο διαφορετικά ενδεχόμενα. Στο πρώτο, ο εργαζόμενος έχει αποδειχθεί πολύτιμος για την επιχείρηση, οι εργασίες έχουν αυξηθεί και ο επιχειρηματίας αποφασίζει να συνεχίσει τη συνεργασία με δικούς του πόρους. Έτσι, μια κρατικά ενισχυόμενη πρόσληψη μετατρέπεται σε μια σταθερή εργασιακή σχέση.

Στο δεύτερο ενδεχόμενο, η συνεργασία ολοκληρώνεται σχεδόν ταυτόχρονα με την επιδότηση. Ο εργαζόμενος αναζητά ξανά δουλειά και η επιχείρηση επιστρέφει στην προηγούμενη στελέχωσή της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η δημόσια δαπάνη ήταν άχρηστη. Για έναν ολόκληρο χρόνο ένας άνθρωπος εργάστηκε, απέκτησε εμπειρία και είχε οικονομική ασφάλεια. Ωστόσο, η διαφορά ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις είναι ουσιαστική και πρέπει να αποτυπώνεται στην αξιολόγηση του προγράμματος.

Υπάρχει, μάλιστα, και μια ακόμη παράμετρος που αξίζει να εξεταστεί. Δημιουργήθηκε πραγματικά μια νέα θέση εργασίας ή η επιχείρηση θα προχωρούσε στην ίδια πρόσληψη ακόμη και χωρίς την επιδότηση;

Στη δεύτερη περίπτωση, η επιχείρηση έχει ασφαλώς οικονομικό όφελος, αλλά η πραγματική αύξηση της απασχόλησης μπορεί να είναι περιορισμένη. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο δεν αρκεί να μετράμε πόσες αιτήσεις εγκρίθηκαν και πόσες προσλήψεις πραγματοποιήθηκαν.

Οι επιχειρηματίες δεν χρειάζονται μόνο επιδότηση, αλλά σχέδιο για την επόμενη ημέρα

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η επιδότηση μπορεί να ανοίξει την πόρτα μιας επιχείρησης σε έναν νέο εργαζόμενο, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η συνεργασία θα συνεχιστεί.

Αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης, τις πραγματικές ανάγκες της και τις προοπτικές ανάπτυξής της.

Ο επιχειρηματίας, επομένως, δεν πρέπει να βλέπει το πρόγραμμα ως μια ευκαιρία προσωρινής μείωσης των εξόδων. Οφείλει να εξετάζει από την πρώτη ημέρα εάν η συγκεκριμένη θέση μπορεί να αποδειχθεί παραγωγική και οικονομικά βιώσιμη μετά τη λήξη της χρηματοδότησης.

Αυτό σημαίνει καλύτερο προγραμματισμό, σωστή εκπαίδευση του προσωπικού, ανάπτυξη νέων εργασιών και αξιοποίηση των δυνατοτήτων του εργαζομένου.

Βεβαίως, δεν είναι όλες οι επιχειρήσεις ίδιες. Μια μικρή εταιρεία που αντιμετωπίζει αυξημένα λειτουργικά έξοδα δεν έχει τις ίδιες δυνατότητες με έναν μεγάλο οργανισμό. Ούτε μπορεί να προβλέψει κανείς με βεβαιότητα πώς θα κινηθεί η αγορά σε έναν χρόνο.

Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει καλύτερες προϋποθέσεις για να μη βρεθεί ξανά στο ίδιο σημείο όταν σταματήσει η επιδότηση.

Τέσσερις αλλαγές που θα μπορούσαν να κάνουν τα προγράμματα της ΔΥΠΑ πιο αποτελεσματικά

Η συζήτηση δεν χρειάζεται να περιοριστεί σε γενικές διαπιστώσεις. Υπάρχουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την απόδοση των προγραμμάτων απασχόλησης.

Πρώτον, να παρακολουθείται η πορεία των εργαζομένων μετά τη λήξη της επιδότησης. Η ΔΥΠΑ θα μπορούσε να δημοσιοποιεί συγκεντρωτικά στοιχεία για το πόσοι συνεχίζουν να εργάζονται στην ίδια επιχείρηση, πόσοι βρίσκουν άλλη εργασία και πόσοι επιστρέφουν στην ανεργία.

Δεύτερον, να εξεταστούν πρόσθετα κίνητρα για τη διατήρηση του προσωπικού. Οι επιχειρήσεις που συνεχίζουν τη συνεργασία με εργαζομένους μετά το τέλος της αρχικής χρηματοδότησης θα μπορούσαν να ενισχύονται με στοχευμένες ελαφρύνσεις, χωρίς να δημιουργείται μόνιμη εξάρτηση από κρατικές ενισχύσεις.

Τρίτον, η επιδότηση να συνδέεται περισσότερο με την κατάρτιση. Ένας εργαζόμενος που αποκτά νέες δεξιότητες μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη αξία στην επιχείρηση και να έχει καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές. Η κατάρτιση δεν πρέπει να αποτελεί μια τυπική διαδικασία, αλλά πραγματικό εργαλείο παραγωγικότητας.

Τέταρτον, να περιοριστεί η γραφειοκρατία και να επιταχυνθούν οι πληρωμές. Για τις μικρές επιχειρήσεις, η ρευστότητα είναι καθοριστική. Οι καθυστερήσεις στην καταβολή των ενισχύσεων μπορούν να μετατρέψουν μια ευκαιρία ανάπτυξης σε πρόσθετη οικονομική πίεση.

Οι τέσσερις αυτές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο ουσιαστική αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, χωρίς να απαιτούν υποχρεωτικά αύξηση των διαθέσιμων κονδυλίων.

Η επιτυχία της επιδότησης κρίνεται όταν τελειώσουν τα χρήματα

Η πρωτοβουλία της ΔΥΠΑ για τις 27.494 θέσεις εργασίας έχει σαφή κοινωνική και οικονομική σημασία. Δίνει διέξοδο σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας και προσφέρει στις επιχειρήσεις ένα εργαλείο για να ενισχύσουν τη λειτουργία τους.

Το επόμενο στοίχημα, όμως, είναι μεγαλύτερο. Να μη μείνουν οι προσλήψεις προσωρινές και οι εργαζόμενοι να μη βρεθούν ξανά στην αφετηρία μόλις ολοκληρωθεί η κρατική χρηματοδότηση.

Γιατί η πραγματική επιτυχία δεν βρίσκεται στην ανακοίνωση ενός προγράμματος ούτε στον αριθμό των εγκρίσεων. Βρίσκεται σε εκείνη την ημέρα που η επιδότηση τελειώνει, αλλά ο εργαζόμενος εξακολουθεί να πηγαίνει κανονικά στη δουλειά του.

Και τότε θα μπορούμε να πούμε ότι τα χρήματα των φορολογουμένων έπιασαν πραγματικά τόπο.

*Ο Λάμπρος Μπέλεσης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Achieve Performance Sa, Πρόεδρος ΠΑΕΛΟ & Μέλος ΔΣ ΕΒΕΑ

Πηγή: indicator.gr