Του Andreas Kluth

Χώρες από τη Βόρεια Αμερική έως την Ευρώπη και την Ανατολική Ασία γνωρίζουν ότι η προσπάθεια "αποσύνδεσης" (de-coupling) από αυτό το ισχυρό αλλά "αρπακτικό" κράτος θα ήταν καταστροφικά δαπανηρή, αν όχι μάταιη. Αλλά γνωρίζουν επίσης ότι, για χάρη της ασφάλειας και της κυριαρχίας τους, ότι πρέπει τουλάχιστον να μειώσουν το ρίσκο (de-risk). Είναι όμως εφικτό;

Για χρόνια πίστευαν ότι αυτό το "αρπακτικό" κράτος ήταν η αυταρχική Κίνα. Σήμερα, όμως, η υπερδύναμη από την οποία οι σύμμαχοι των ΗΠΑ επιθυμούν να πάρουν αποστάσεις ασφαλείας είναι η ίδια η Αμερική.

Η ανησυχία τους δεν υποχώρησε ούτε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος – του οποίου η ελευθερία κινήσεων έχει περιοριστεί - έχοντας αποδοκιμαστεί και τιμωρηθεί, θα είναι πλέον οργισμένος και γεμάτος μνησικακία, και η εξωτερική πολιτική αποτελεί το πεδίο όπου ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο έχει τις λιγότερες δυνατότητες να τον συγκρατήσει.

Εξάλλου, προσπάθεια των συμμάχων της Αμερικής για απομείωση του κινδύνου θα ξεπεράσει κατά δεκαετίες την εποχή του Ντόναλντ Τραμπ, γιατί τόσο χρόνο θα χρειαστεί η διαδικασία αυτή.

Πέρα από την εμπορική τους έκθεση, αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους συμμάχους είναι οι στρατιωτικές τους δεσμεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ένα πρόσφατο επεισόδιο με την Ουκρανία και τη SpaceX  - την αμερικανική εταιρεία του ασταθούς άσπονδου φίλου του Τραμπ, Έλον Μασκ - κατέστησε αυτούς τους φόβους πραγματικούς.

Όταν η SpaceX μείωσε προσωρινά την ισχύ των δορυφορικών υπηρεσιών της, Starlink και Starshield, πάνω από την Ουκρανία, ανάγκασε τα ουκρανικά drones να πετούν πολύ αργά για να αναχαιτίσουν τα εισερχόμενα ρωσικά drones και τους πυραύλους. Αυτό κόστισε ζωές Ουκρανών. Ο Μασκ και η κυβέρνηση Τραμπ μετατόπισαν τις ευθύνες, αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει.

Το περιστατικό "συντάραξε βαθιά τους συμμάχους του ΝΑΤΟ", μου είπε ο Φιλίπ Λαγκασέ. Είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κάρλτον της Οτάβα ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος της καναδικής κυβέρνησης σχετικά με τις στρατιωτικές προμήθειές της, οι περισσότερες από τις οποίες αφορούν, όπως συμβαίνει εδώ και δεκαετίες, την αγορά εξοπλισμών από τις ΗΠΑ.

Για παράδειγμα, ο Καναδάς διαθέτει έναν γηρασμένο στόλο (αμερικανικών) μαχητικών αεροσκαφών F-18, τον οποίο σχεδίαζε εδώ και καιρό να αντικαταστήσει με νεότερα (και επίσης αμερικανικά) F-35.

Φημολογείται ότι αυτά τα F-35 διαθέτουν έναν "διακόπτη απενεργοποίησης", ένα "kill switch", τον οποίο οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν, όπως η SpaceX περιόρισε τη λειτουργία των δορυφόρων της, αν ποτέ χρειαστεί να παρεμποδίσουν οποιαδήποτε ξένη χώρα που επιχειρεί με τα συγκεκριμένα μαχητικά.

"Δεν νομίζω ότι υπάρχουν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ή να διαψεύδουν" την ύπαρξη ενός τέτοιου διακόπτη απενεργοποίησης, λέει ο Λαγκασέ, αλλά το θέμα είναι ότι οι ΗΠΑ "δεν χρειάζονται μηχανισμό απενεργοποίησης για να παρεμποδίσουν τη λειτουργία του F-35" ή οποιουδήποτε άλλου προηγμένου όπλου που εξάγουν στους συμμάχους τους.

Θα μπορούσαν απλώς να σταματήσουν να τους προμηθεύουν τα ανταλλακτικά και, κυρίως, τις αποκλειστικές συνδέσεις δεδομένων που τα κάνουν να λειτουργούν.

Με αυτόν τον τρόπο, τα σύγχρονα όπλα, τα οποία είναι ενσωματωμένα σε εξελιγμένα δίκτυα που συνδυάζουν πληροφορίες από αισθητήρες έως δορυφόρους, μοιάζουν με τα iPhone και τα τηλέφωνα Android: Σε αυτήν την αναλογία, μια συμμαχική δύναμη που λειτουργεί στο οικοσύστημα της Apple θα μπορούσε να αποφασίσει να προσθέσει μερικά Samsung, σύντομα όμως θα διαπίστωνε ότι τα gadgets αυτά είναι σχεδόν άχρηστα, καθώς παραμένουν αποκομμένα από άλλες μονάδες, συμμάχους και αλυσίδες διοίκησης.

Αυτό το πρόβλημα ταλανίζει τους περισσότερους συμμάχους των ΗΠΑ. (Αξιοσημείωτη εξαίρεση αποτελεί η Γαλλία, η οποία διατηρεί την παράδοση να συντηρεί τις δικές της αλυσίδες εφοδιασμού, από τα άρματα μάχης μέχρι τα πυρηνικά της όπλα.) Για παράδειγμα, η Δανία, μετά τις απειλές Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας, εξέτασε το ενδεχόμενο να ακυρώσει την παραγγελία της για τα F-35, αλλά μέχρι στιγμής δεν το έχει κάνει.

Και η Πορτογαλία διστάζει.

Ο Καναδάς, τον οποίο ο Τραμπ έχει απειλήσει με προσάρτηση, προσκρούει συνεχώς σε αυτόν τον περιορισμό. Ο πρωθυπουργός του, Μαρκ Κάρνεϊ, επιδιώκει τη συσπείρωση των "μεσαίων δυνάμεων" με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις. Ωστόσο, στον στρατιωτικό τομέα αυτό αποδεικνύεται δύσκολο, καθώς οι ΗΠΑ είναι πανταχού παρούσες.

Τον Σεπτέμβριο, για παράδειγμα, ο Καναδάς υπέγραψε συμφωνία με τη σουηδική εταιρεία Saab για την αγορά των αεροσκαφών επιτήρησης GlobalEye, κυρίως για να αποφύγει την αγορά ενός εναλλακτικού αεροσκάφους κατασκευασμένου από την αμερικανική Boeing. Ωστόσο, τα συστήματα GlobalEye παρουσιάζουν το ίδιο πρόβλημα συγχρονισμού δεδομένων (data-syncing).

Ο εφιάλτης της ενοποίησης και της διασύνδεσης είναι ακόμη πιο έντονος στην "επανεξέταση" που έχει ξεκινήσει ο Κάρνεϊ σχετικά με την παραγγελία των F-35 από τον Καναδά.

Η εναλλακτική επιλογή μαχητικών θα ήταν τα Gripen, της σουηδικής Saab (αν και θα μπορούσαν να κατασκευαστούν στον Καναδά). Ωστόσο, ακόμη και η κυβέρνηση που προηγήθηκε αυτής του Κάρνεϊ είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα F-35 υπερέχουν τεχνολογικά.

Πάνω απ' όλα, όμως, τα Gripen δεν θα "επικοινωνούσαν" καλά με τον αμερικανικό εξοπλισμό που ήδη διαθέτουν οι Καναδοί.

Αυτό συνιστά ιδιαίτερο πρόβλημα για τον Καναδά, καθώς απαιτείται πλήρης συντονισμός με τις ΗΠΑ όχι μόνο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, αλλά και στη NORAD (τη Διοίκηση Αεροδιαστημικής Άμυνας της Βόρειας Αμερικής), τον διακρατικό μηχανισμό που επιτηρεί τους αιθέρες της Βόρειας Αμερικής.

Εάν οι Αμερικανοί θεωρούσαν ότι η χρήση μαχητικών τρίτων κατασκευαστών έθετε σε κίνδυνο τα πρότυπα ασφαλείας των δεδομένων τους, θα μπορούσαν να αποκλείσουν εντελώς τους Καναδούς από τους αμυντικούς τους σχεδιασμούς.

Ο Καναδάς αποτυπώνει το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, από τη Γερμανία έως τη Νότια Κορέα.

"Έχουμε αφιερώσει περίπου 80 χρόνια στην ανάπτυξη των ενόπλων δυνάμεών μας, ώστε να είναι όλο και πιο διαλειτουργικές με τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις", μου είπε ο Ντέιβιντ Πέρι, διευθυντής του Καναδικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων.

"Ο Πρόεδρος Τραμπ, με τον απολύτως μοναδικό τρόπο του, έχει στην πραγματικότητα καταδείξει πόσο εξαρτημένοι είναι οι δυτικοί σύμμαχοι από την αμερικανική στρατιωτική τεχνολογία".

Οι επιλογές των συμμάχων δεν είναι καλές.

Αν οι σχέσεις με τον Λευκό Οίκο γίνουν ποτέ τόσο τεταμένες όσο αυτές μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου πρόσφατα, οι εταίροι των ΗΠΑ θα μπορούσαν να ασκήσουν πιέσεις στις ΗΠΑ - πολλά εξαρτήματα αυτών των F-35, για παράδειγμα, κατασκευάζονται σε συμμαχικές χώρες και θα μπορούσαν να παρακρατηθούν.

Όμως, "μόλις αρχίσεις να βαδίζεις σε αυτόν τον δρόμο της κλιμάκωσης, ολόκληρη η συμμαχία απλώς καταρρέει", λέει ο Λαγκασέ.

Η απομάκρυνση των συμμαχικών δυνάμεων από τις αμερικανικές ευπάθειες μέσω της ενίσχυσης της εξάρτησής τους από τη Γαλλία, για παράδειγμα, ενέχει παρόμοιους κινδύνους: Τι θα συμβεί αν η Μαρίν Λεπέν εκλεγεί η επόμενη πρόεδρος της χώρας και προσεγγίσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν ακόμη πιο γρήγορα από τον Τραμπ;

Επομένως, ένα de-risking δεν μπορεί να σημαίνει απλώς την κήρυξη ανεξαρτησίας. Πρέπει να επιτευχθεί σταδιακά - για παράδειγμα, επενδύοντας σε εγχώρια drones και αυτόνομα όπλα, ώστε οι σημερινές εξαρτήσεις να μην επαναληφθούν στα συστήματα του μέλλοντος. Αλλά αυτό θα απαιτούσε τεράστια χρηματικά ποσά, την ίδια στιγμή που οι περισσότεροι σύμμαχοι (κυρίως η Γαλλία) έχουν ήδη ένα υπερβολικό χρέος.

Πέρα από τη ρητορική, όπως μου ανέφερε ο Λαγκασέ, το σχέδιο είναι "να σφίξουμε τα δόντια για τα επόμενα δύο χρόνια, μέχρι να αναλάβει μια κυβέρνηση που θα συνειδητοποιήσει ότι, ‘Θεέ μου, πρέπει να ξαναχτίσουμε από την αρχή την εμπιστοσύνη που μόλις καταστρέψαμε’. Όμως, αυτά δεν ξεχνιούνται".

Το "δεν ξεχνώ" σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι οι σύμμαχοι θα δαπανούν σταδιακά λιγότερα για αμερικανικά όπλα και περισσότερα για εναλλακτικές λύσεις, ακόμα κι αν αυτές είναι κατώτερες. Η ισχύς των ΗΠΑ θα συνεχίσει να φθίνει και οι συμμαχίες να διαβρώνονται. Οι αντίπαλοι, από τη Μόσχα έως το Πεκίνο και την Πιονγιάνγκ, θα παρακολουθούν στενά. Και όλοι θα είναι λιγότερο ασφαλείς.

Πηγή: capital.gr