Γράφει η Anna Sauerbrey
Φτάσαμε λοιπόν σε αυτό το σημείο.
Η εκλογική περίοδος που η Γερμανία περίμενε με τόση αγωνία έφτασε επιτέλους στο τέλος της.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι Γερμανοί ψήφισαν σε τρεις περιφερειακές αναμετρήσεις.
Και στα τρία κρατίδια το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) σημείωσε τεράστια άνοδο.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι πολύ πιθανό να αναλάβει τη διακυβέρνηση για πρώτη φορά στην ιστορία.
Στο Βερολίνο, ένα προπύργιο των προοδευτικών δυνάμεων, κατέγραψε ισχυρά ποσοστά.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, αναδείχθηκε πρώτο κόμμα — μια νίκη που μετριάστηκε μόνο από τη σχετικά καλή επίδοση των Σοσιαλδημοκρατών.
Τα αποτελέσματα προκάλεσαν σοκ σε όλη τη χώρα.
Σήμερα, την ατμόσφαιρα βαραίνει μια γνώριμη ανησυχία: το κέντρο δεν αντέχει, η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος, η δημοκρατία είναι σε κίνδυνο.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, στόχος έντονης οργής και απόγνωσης, δέχεται σφοδρή κριτική.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το κόμμα του δεν κατάφερε καν να εισέλθει στο κοινοβούλιο.
Την Κυριακή, λίγα μόλις λεπτά αφότου δημοσιεύτηκαν οι πρώτες εκτιμήσεις για τα αποτελέσματα, προέβη σε μια τολμηρή κίνηση: ανέβηκε στο βήμα και δήλωσε αποφασισμένος να παραμείνει στην εξουσία και να συνεχίσει το έργο του.
Θα του το επιτρέψει το κόμμα του; Αυτό παραμένει αμφίβολο.
Προς το παρόν βρίσκεται σε αναταραχή.
Η Γερμανία όντως αντιμετωπίζει προβλήματα. Το AfD είναι ένα επικίνδυνο κόμμα, του οποίου οι ηγέτες εκτοξεύουν μίσος κατά των μειονοτήτων, πρεσβεύουν μια εθνικιστική ιδεολογία και επιδιώκουν στενές σχέσεις με τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραδοθούμε στη μοίρα μας. Υπάρχει ακόμα χρόνος για να αλλάξει η πορεία των πραγμάτων.
Η Γερμανία δεν είναι η παρακμιακή χώρα, χρεοκοπημένη ηθικά και οικονομικά, που παρουσιάζει το AfD. Αντιμετωπίζει όμως τεράστιες προκλήσεις.
Το εξαγωγικό της μοντέλο δεν αποδίδει πλέον, έχει μείνει πίσω στον τομέα της καινοτομίας και η περίφημη αυτοκινητοβιομηχανία της βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Η κλιματική κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο: ποτάμια στερεύουν, ηλικιωμένοι πεθαίνουν λόγω της αφόρητης ζέστης και οι πόλεις δυσκολεύονται να λειτουργήσουν μέσα στον καύσωνα.
Παράλληλα, ο πληθυσμός γερνάει ραγδαία και —παρά την τάση να στοχοποιούνται οι μετανάστες— η Γερμανία χρειάζεται περισσότερη, και όχι λιγότερη, μετανάστευση για να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Όλα αυτά τα προβλήματα θα απαιτήσουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις.
Η κυβέρνηση του Μερτς έκανε μια αρχή —για παράδειγμα, στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού— πριν βαλτώσει.
Πώς προχωρά κανείς στον μετασχηματισμό μιας κοινωνίας που γερνάει και αντιμετωπίζει με βαθύ σκεπτικισμό την αλλαγή, ενώ η ακροδεξιά καραδοκεί; Δεν ισχυρίζομαι ότι έχω τη λύση· πολύ πιο έξυπνοι άνθρωποι απέτυχαν να βρουν μια πειστική απάντηση.
Ωστόσο, ορίστε τι πιστεύω ότι θα μπορούσε να μας βοηθήσει να βγούμε από το αδιέξοδο.
Πρώτον, σταματήστε τη γκρίνια και δείξτε θάρρος.
Οι ψηφοφόροι δεν θα σας πιστέψουν αν δεν πιστεύετε εσείς οι ίδιοι τον εαυτό σας.
Έχουν περάσει δέκα χρόνια από τότε που ο πρόεδρος Τραμπ ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία και οι Βρετανοί ψήφισαν υπέρ του Brexit, πυροδοτώντας ατέρμονες ενδοσκοπήσεις και εσωτερικές συγκρούσεις στις κεντρώες και προοδευτικές δυνάμεις σχετικά με τα βαθύτερα αίτια της επιτυχίας της δεξιάς.
Έχουν ειπωθεί τα πάντα, ξανά και ξανά.
Είναι καιρός να σταματήσουμε να θεωρούμε αυτές τις δυνάμεις ως το σημαντικότερο σημείο αναφοράς.
Το κέντρο θα πρέπει να εστιάσει σε ό,τι θεωρεί σωστό και να αγνοήσει την ακροδεξιά.
Δεύτερον, κοιτάξτε το μέλλον.
Είναι αλήθεια ότι η αλλαγή έχει κόστος.
Για παράδειγμα, οι τιμές της ενέργειας στη Γερμανία αυξήθηκαν καθώς το δίκτυο της χώρας προετοιμάζεται για ένα μέλλον απαλλαγμένο από τον άνθρακα.
Τα κόμματα του κυρίαρχου πολιτικού φάσματος έχουν αφιερώσει υπερβολικά πολύ χρόνο απολογούμενα για το κόστος και πολύ λίγο αναδεικνύοντας τα μελλοντικά οφέλη.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι πολύ φθηνότερες μακροπρόθεσμα και η Γερμανία θα έχει πολύ μικρότερη εξάρτηση από τη Ρωσία και από τη διατήρηση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Τα κόμματα οφείλουν να αναδεικνύουν τα μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα σε όλες τις μεταρρυθμίσεις, από τη στέγαση έως το συνταξιοδοτικό σύστημα.
Τρίτον, και σημαντικότερο, δώστε έμφαση στο τοπικό επίπεδο.
Σε εθνικό επίπεδο, η πρόοδος είναι συχνά αργή και δυσδιάκριτη· σε παγκόσμιο επίπεδο, οι περισσότερες χώρες είναι σχετικά αδύναμες.
Σε τοπικό επίπεδο, ωστόσο, τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν πολύ πιο γρήγορα.
Αυτό δεν είναι κακό: άλλωστε, οι άνθρωποι ζουν στις κοινότητές τους, σε πόλεις, χωριά και γειτονιές.
Εκεί βιώνουν πραγματικά την πολιτική.
Εκεί είναι που αντιμετωπίζουν αφηρημένες έννοιες όπως η «παγκοσμιοποίηση», η «μαζική μετανάστευση» και «το κράτος», σε πράγματα όπως οι υπηρεσίες παιδικής μέριμνας ή της διαχείρισης απορριμμάτων.
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα χωριά και τις πόλεις της Γερμανίας.
Στις αγροτικές περιοχές, τα χωριά ερημώνουν καθώς οι νέοι φεύγουν.
Ο τοπικός φούρνος και το κρεοπωλείο έχουν κλείσει εδώ και καιρό, όπως και πολλές παμπ και πανδοχεία.
Αντίστοιχα, τα κέντρα των πόλεων στερούνται ζωτικότητας και υπηρεσιών λόγω των διαδικτυακών αγορών και των υψηλών ενοικίων.
Πολλές από τις αρνητικές επιπτώσεις της μαζικής μετανάστευσης της τελευταίας δεκαετίας γίνονται επίσης αισθητές σε τοπικό επίπεδο: τα σχολεία καλούνται να εκπαιδεύσουν παιδιά που δεν μιλούν γερμανικά, ενώ οι μετανάστες που δεν έχουν ακόμη εργασία επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς κοινωνικής πρόνοιας.
Τα προβλήματα αυτά δεν είναι ανυπέρβλητα.
Ας πάρουμε για παράδειγμα την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Οι πόλεις θα πρέπει να οργανώσουν χώρους δροσιάς, να φυτέψουν δέντρα, να κατασκευάσουν πράσινες στέγες και κτίρια, καθώς και να σχεδιάσουν πάρκα και κήπους ικανούς να απορροφούν τις έντονες βροχοπτώσεις.
Θα πρέπει να διευκολύνουν τη μετακίνηση με ποδήλατα ή ηλεκτρικά πατίνια, να δημιουργήσουν σταθμούς φόρτισης και να βελτιώσουν τις δημόσιες συγκοινωνίες.
Αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα.
Υπάρχουν αναρίθμητες αλλαγές που μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή στις πόλεις, από την επέκταση της προσχολικής εκπαίδευσης έως τη ρύθμιση της αγοράς ενοικίων.
Το ξέρω πως αυτό είναι πολύ πιο εύκολο να το λες παρά να το κάνεις.
Πολλοί δήμοι της Γερμανίας είναι οικονομικά εξαντλημένοι.
Στην περιοχή από την οποία κατάγομαι —μια πρώην βιομηχανική ζώνη χάλυβα και άνθρακα στα βορειοδυτικά— πόλεις όπως το Γκελζενκίρχεν και το Ντούισμπουργκ αναγκάζονται να διαθέτουν σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού τους για την εξυπηρέτηση του χρέους τους και την καταβολή επιδομάτων πρόνοιας.
Δεν διαθέτουν τους πόρους για να φυτέψουν δέντρα ή να προσλάβουν περισσότερους κοινωνικούς λειτουργούς που θα βοηθήσουν τα παιδιά μεταναστών στο σχολείο.
Ωστόσο, μπορούν να γίνουν πολλά.
Η κυβέρνηση θα πρέπει να διευκολύνει τη ροή κονδυλίων από το μεγάλο ταμείο που διαθέτει για το κλίμα και τον μετασχηματισμό προς υποβαθμισμένες κοινότητες.
Επίσης, πρέπει να διατεθούν ομοσπονδιακοί πόροι για τη στέγαση και την εκπαίδευση.
Η κυβέρνηση θα μπορούσε επίσης να αναλάβει συντονιστικό ρόλο, φέρνοντας σε επαφή δημάρχους για την ανταλλαγή ιδεών και παρέχοντας τεχνογνωσία.
Θα μπορούσε ακόμη να σκεφτεί πιο δημιουργικά.
Γιατί να μην αγοράσει κενά ακίνητα στα κέντρα των πόλεων και να τα διαμορφώσει σε χώρους δροσιάς κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και σε οικονομικά καφέ για το υπόλοιπο του έτους; Επίσης στις περιπτώσεις που κάτι αποδίδει ή έχει βελτιωθεί, θα πρέπει να το προβάλλει — ακατάπαυστα.
Όλα αυτά, ωστόσο, λειτουργούν μόνο όταν έχεις εμπιστοσύνη στις δυνάμεις σου και στην ικανότητά σου να διαμορφώνεις το μέλλον χωρίς φόβο.
Είναι καιρός να υπερασπιστούμε ξανά ορισμένες μεγάλες ιδέες: τις πολυεθνικές κοινωνίες, τις ανοιχτές αγορές, τον μετασχηματισμό για το κλίμα και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Το AfD αντλεί μεγάλο μέρος της δυναμικής του κάνοντας επιθέσεις κατά του «συστήματος».
Οι κεντρώοι και οι προοδευτικοί οφείλουν να δείξουν στους ψηφοφόρους ότι η πολιτική αποδίδει εκεί που έχει τη μεγαλύτερη σημασία: στο εσωτερικό της χώρας.
Αυτό μπορεί να μην σώσει το πολιτικό μέλλον του Μερτς.
Θα μπορούσε όμως να γλιτώσει τη χώρα από μια πολύ χειρότερη μοίρα.
Η Anna Sauerbrey είναι συντάκτρια και αρθρογράφος στη γερμανική εβδομαδιαία εφημερίδα Die Zeit.
Πηγή: capital.gr
