Σε φάση επιτάχυνσης εισέρχεται πλέον η μεγάλη επένδυση για το νέο Διεθνές Αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλι. Αλλεπάλληλα ζητήματα που για μεγάλο διάστημα επιβράδυναν το χρονοδιάγραμμα αρχίζουν να επιλύονται.

Η εξέλιξη στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) για το ραντάρ στον λόφο Παπούρα, η υπογραφή της σύμβασης για τον αεροναυτιλιακό εξοπλισμό, και η πρόοδος της νέας οδικής σύνδεσης με τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) διαμορφώνουν πλέον έναν σαφέστερο οδικό χάρτη. Η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας τοποθετείται τον Νοέμβριο του 2028.

Απορρίφθηκε η προσφυγή για το ραντάρ στον λόφο Παπούρα

Το σημαντικότερο νέο δεδομένο αφορά τον λόφο Παπούρα. Το ΣτΕ απέρριψε την αίτηση του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, η οποία σχετιζόταν με την εγκατάσταση του συστήματος ραντάρ. Έτσι, ξεκαθαρίζει το δικαστικό σκέλος μιας υπόθεσης που αποτελούσε μία από τις σοβαρότερες εκκρεμότητες για το νέο αεροδρόμιο.

Η επιλογή του λόφου είχε προκαλέσει αντιδράσεις λόγω της αρχαιολογικής σημασίας της περιοχής.

Αρχαιολόγοι, τοπικοί φορείς και πολίτες είχαν εκφράσει ενστάσεις για τις πιθανές επιπτώσεις της εγκατάστασης του συστήματος, ζητώντας εναλλακτική θέση.

Αντιθέτως, οι αρμόδιοι για το έργο και το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών υποστήριζαν ότι η συγκεκριμένη θέση είναι η καταλληλότερη για τις επιχειρησιακές ανάγκες του νέου αερολιμένα.

Με την απόφαση του ΣτΕ, το εμπόδιο αυτό φαίνεται να απομακρύνεται. Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στην εφαρμογή του σχεδιασμού για τα συστήματα αεροναυτιλίας, ένα κομβικό βήμα για τη λειτουργία του αεροδρομίου.

Ξεμπλοκάρει η προμήθεια αεροναυτιλιακού εξοπλισμού

Το δεύτερο σημαντικό μέτωπο που προχωρά στην υλοποίηση αφορά τον αεροναυτιλιακό εξοπλισμό. Αυτό το σκέλος είχε προκαλέσει καθυστερήσεις, καθώς χρειαζόταν διευκρίνιση ο τρόπος προμήθειας και εγκατάστασης των ραντάρ, των ραδιοβοηθημάτων και των λοιπών κρίσιμων συστημάτων.

Τελικά, ενεργοποιήθηκε σχετικός όρος της σύμβασης παραχώρησης και η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) ανέθεσε στην εταιρεία «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης ΑΕ» τη διαδικασία του διαγωνισμού και τη διαχείριση των εργασιών. Αυτό επιτρέπει στην εταιρεία του αεροδρομίου να κινήσει ταχύτερα τις απαιτούμενες διαδικασίες.

Στο πλαίσιο αυτό, υπογράφηκε η σύμβαση με την κοινοπραξία Indra Sistemas – ΑΤΕΣΕ για την προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία του αεροναυτιλιακού εξοπλισμού. Το αντικείμενο περιλαμβάνει την προμήθεια συστημάτων, την εφαρμογή, παραμετροποίηση, ενσωμάτωση, δοκιμές, εκπαίδευση, αξιολόγηση συμμόρφωσης και τεχνική υποστήριξη.

Η εκτιμώμενη δαπάνη ανήλθε στα 90,6 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ (112,4 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ), έναντι αρχικού υπολογισμού περίπου 75 εκατ. ευρώ. Η αύξηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην άνοδο του κόστους εργασιών και πρώτων υλών, στη συμπίεση του χρόνου υλοποίησης από 41 σε 27 μήνες, καθώς και στην προσθήκη μετεωρολογικού εξοπλισμού ύψους 4,2 εκατ. ευρώ.

Εξασφάλιση της οδικής σύνδεσης με τον ΒΟΑΚ

Το τρίτο μεγάλο στοίχημα αφορά την οδική σύνδεση του αεροδρομίου με τον ΒΟΑΚ στην περιοχή της Χερσονήσου. Πρόκειται για έναν άξονα περίπου 18 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 15 χιλιόμετρα έχουν πρακτικά ολοκληρωθεί.

Το δυσκολότερο τμήμα είναι η νέα σήραγγα, μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων. Η απόφαση για την κατασκευή της συνδέεται με τις αρχαιότητες που εντοπίστηκαν στην περιοχή του Πετριανού Λάκκου και την ανάγκη αλλαγής του αρχικού σχεδιασμού για την προστασία της περιοχής.

Η σήραγγα διπλού κλάδου έχει προϋπολογισμό 137 εκατ. ευρώ. Για μέρος του κόστους έχουν δεσμευθεί 69,11 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση του έργου έχει εξασφαλιστεί μέσω της ένταξής του στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2026.

Οι εργασίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, με την ΤΕΡΝΑ να έχει προχωρήσει σημαντικά στη διάνοιξη. Η συνολική διάρκεια κατασκευής υπολογίζεται σε 36 μήνες και η ολοκλήρωση τοποθετείται εντός του 2028, πριν από την προγραμματισμένη έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του αεροδρομίου.

Αυτή η αλλαγή συνέβαλε στην πίεση του αρχικού χρονοδιαγράμματος, καθώς η προσθήκη ενός τόσο σύνθετου τεχνικού έργου απαιτεί πρόσθετο χρόνο και αυξημένο κόστος. Ωστόσο, με το μεγαλύτερο μέρος της οδικής σύνδεσης ολοκληρωμένο, η σήραγγα αποτελεί πλέον το βασικό κατασκευαστικό μέτωπο στον άξονα προς τη Χερσόνησο.

Κατασκευαστική πρόοδος άνω του 75%

Παράλληλα, το κυρίως έργο του αεροδρομίου έχει φτάσει σε προχωρημένο στάδιο, με την κατασκευαστική πρόοδο να ξεπερνά το 75%. Ο διάδρομος προσγείωσης και απογείωσης έχει ολοκληρωθεί, όπως και ο περιμετρικός δρόμος, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες στις επιμέρους κτιριακές εγκαταστάσεις.

Το έργο υλοποιείται μέσω σύμβασης παραχώρησης διάρκειας 35 ετών. Στην εταιρεία «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης» το ελληνικό Δημόσιο συμμετέχει με 45,9%, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με 32,46% και η GMR Airports με 21,64%. Τις κατασκευαστικές εργασίες έχει αναλάβει η ΤΕΡΝΑ.

Το επόμενο διάστημα το βάρος μετατοπίζεται από τα κατασκευαστικά έργα στα συστήματα, τις δοκιμές και τις πιστοποιήσεις που απαιτούνται για να υποδεχθεί η νέα υποδομή αεροσκάφη και επιβάτες. Οι πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις αποτελούν ένα από τα επόμενα κρίσιμα ορόσημα πριν την τελική πιστοποίηση.

Επιχειρηματικό – εμπορικό πάρκο σε δεύτερο χρόνο

Στο συνολικό Master Plan περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη ενός επιχειρηματικού και εμπορικού πάρκου γύρω από το αεροδρόμιο. Η έκταση προορίζεται να φιλοξενήσει δραστηριότητες που θα αξιοποιήσουν την εγγύτητα με έναν από τους μεγαλύτερους μελλοντικούς αεροπορικούς κόμβους της χώρας.

Η τελική μορφή της ανάπτυξης δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Διενεργούνται έρευνες αγοράς για να αποσαφηνιστούν το μέγεθος του πάρκου, το μείγμα χρήσεων και οι κατηγορίες επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να εγκατασταθούν εκεί. Δεν έχει κλειδώσει ούτε ο αριθμός και η επιφάνεια των εμπορικών χώρων, ούτε οι εταιρείες που θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον.

Σε κάθε περίπτωση, το επιχειρηματικό πάρκο δεν επηρεάζει την έναρξη λειτουργίας του αεροδρομίου. Μπορεί να αναπτυχθεί σε δεύτερο χρόνο, καθώς η άμεση προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση των υποδομών που είναι απαραίτητες για την επιχειρησιακή λειτουργία του αερολιμένα. Σε επόμενη φάση, η εμπορική ανάπτυξη μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετη πηγή εσόδων και να διευρύνει το οικονομικό αποτύπωμα της επένδυσης.

Με την επίλυση των δικαστικών εκκρεμοτήτων για το ραντάρ, την υλοποίηση της σύμβασης για τον αεροναυτιλιακό εξοπλισμό και την ολοκλήρωση του μεγαλύτερου μέρους της οδικής σύνδεσης, το έργο εισέρχεται πλέον σε διαφορετική φάση. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ολοκλήρωση των κατασκευών, αλλά ο συγχρονισμός όλων των επιμέρους συστημάτων και υποδομών εντός ενός απαιτητικού χρονοδιαγράμματος.

Ο Νοέμβριος του 2028 παραμένει ο στόχος για την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας. Για τον πρώτο χρόνο εκτιμάται ότι το νέο αεροδρόμιο μπορεί να εξυπηρετήσει περίπου 11,5 εκατ. επιβάτες, αριθμός που θεωρείται συγκρατημένος δεδομένης της κίνησης που καταγράφει ήδη το υφιστάμενο αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης».