Με μια εντελώς νέα προσέγγιση αντιμετωπίζει πλέον ο ΔΕΣΦΑ την ένταξη των επενδύσεων που είναι απαραίτητες για τη σύνδεση των νέων σχεδιαζόμενων FSRU στην Ελλάδα, στο δεκαετές επενδυτικό του πρόγραμμα. Αυτή η αλλαγή έρχεται μετά το πρόβλημα που δημιουργήθηκε πέρυσι με τη Motor Oil, επειδή δεν είχε συμπεριλάβει το έργο της θυγατρικής της εταιρείας DIORIGA GAS.
Η νέα στρατηγική του ΔΕΣΦΑ
Για την υλοποίηση αυτών των έργων, απαιτούνται από τον ΔΕΣΦΑ επενδύσεις σε μετρητικούς σταθμούς και στις αναγκαίες συνδέσεις των νέων πλωτών τερματικών σταθμών LNG με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου.
Ωστόσο, καθώς κανένα από τα έργα δεν έχει λάβει επενδυτική απόφαση και είναι αβέβαιο ποια τελικά θα προχωρήσουν, ήταν δύσκολο για τον ΔΕΣΦΑ να συμπεριλάβει όλα τα συνοδευτικά έργα για όλα στο επενδυτικό του πρόγραμμα.
Παρ' όλα αυτά, ο ΔΕΣΦΑ επιδιώκει να αφήσει ανοιχτή τη δυνατότητα υλοποίησης για όλα τα σχεδιαζόμενα FSRU, ακόμη και αν σήμερα δεν έχει ληφθεί τελική επενδυτική απόφαση για κανένα από αυτά.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Διαχειριστής πρόκειται να γνωστοποιήσει το νέο, τροποποιημένο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης.
Σε αυτό θα περιλαμβάνονται ως υποψήφια έργα οι υποδομές που απαιτούνται για τη σύνδεση και των τεσσάρων υπό σχεδιασμό FSRU: της Διώρυγα Gas της Motor Oil, του δεύτερου έργου της Gastrade στη Θράκη, του FSRU της Mediterranean Gas στον Βόλο και του σχεδίου της Helleniq Energy στην περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Η ένταξή τους στο δεκαετές δεν σημαίνει ότι ο ΔΕΣΦΑ αναλαμβάνει εξ αρχής να κατασκευάσει όλα τα συνοδευτικά έργα. Αντίθετα, θα συνοδεύεται από σαφή επιφύλαξη ότι οι επενδύσεις του Διαχειριστή σε μετρητικούς σταθμούς, αγωγούς σύνδεσης και άλλες αναγκαίες υποδομές θα προχωρούν ανάλογα με τον βαθμό ωριμότητας κάθε FSRU, όπως αυτός θα προσδιορίζεται μέσα από την αξιολόγηση της ΡΑΑΕΥ.
Με αυτόν τον τρόπο, ο ΔΕΣΦΑ επιχειρεί να λύσει έναν δύσκολο γρίφο: αφενός να μην αποκλείσει εκ των προτέρων κανέναν από τους υποψήφιους επενδυτές και, αφετέρου, να μην δεσμεύσει κεφάλαια και χωρητικότητα του συστήματος για έργα των οποίων η υλοποίηση παραμένει αβέβαιη.
Ο ρόλος της ΡΑΑΕΥ
Το επόμενο κρίσιμο βήμα περνά πλέον στη ΡΑΑΕΥ, η οποία, σύμφωνα με πηγές, ετοιμάζει σχετική αξιολόγηση της ωριμότητας των τεσσάρων έργων. Εντός του επόμενου διαστήματος αναμένεται να προσδιορίσει τις προδιαγραφές και τα κριτήρια με βάση τα οποία θα μπορεί να αξιολογείται αντικειμενικά η πρόοδος κάθε επένδυσης.
Η ανάγκη για ένα τέτοιο πλαίσιο έχει προκύψει επειδή μέχρι σήμερα κάθε επενδυτής προβάλλει ως περισσότερο ώριμο το δικό του project. Δεν υπάρχει, όμως, μια κοινή και αντικειμενική μεθοδολογία που να επιτρέπει την κατάταξη των έργων και την αντίστοιχη προτεραιοποίηση των αναγκαίων επενδύσεων στο δίκτυο.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να καλύψει η ΡΑΑΕΥ, δημιουργώντας ένα σύστημα κριτηρίων που θα επιτρέπει στον ΔΕΣΦΑ να γνωρίζει ποιο έργο έχει προχωρήσει περισσότερο και συνεπώς για ποιο από αυτά δικαιολογείται να κινητοποιηθούν πρώτα οι απαραίτητες επεντήσεις σύνδεσης και χωρητικότητας. Η βασική αρχή είναι ότι στην παρούσα φάση κανένα από τα τέσσερα projects δεν πρέπει να αποκλειστεί από την πρόσβαση στο δίκτυο.
Η περίπτωση Motor Oil και οι αλλαγές
Η νέα διαδικασία διαφοροποιείται αισθητά από όσα είχαν συμβεί πέρυσι στην περίπτωση της Motor Oil και του FSRU Διώρυγα Gas. Τότε είχε δημιουργηθεί έντονο ζήτημα επειδή τα απαραίτητα έργα του ΔΕΣΦΑ για τη σύνδεση του project δεν είχαν συμπεριληφθεί στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης, γεγονός που είχε προκαλέσει αντιδράσεις.
Φέτος, η λογική αλλάζει. Αντί ο ΔΕΣΦΑ να κληθεί από την αρχή να επιλέξει ποιο από τα σχεδιαζόμενα FSRU θα θεωρήσει αρκετά ώριμο ώστε να εντάξει τα συνοδευτικά έργα του στο δεκαετές, επιλέγεται η ένταξη όλων ως υποψήφιων έργων και η σταδιακή ενεργοποίηση των σχετικών επενδύσεων ανάλογα με την πορεία ωρίμανσής τους.
Παράλληλα, ακολουθείται μια διαδικασία συνεχών διαβουλεύσεων ανάμεσα στον ΔΕΣΦΑ, τη ΡΑΑΕΥ και τους τέσσερις ενδιαφερόμενους επενδυτές, ώστε τα ζητήματα σύνδεσης και δυναμικότητας να επιλύονται πριν εξελιχθούν σε εμπόδιο για τις επενδύσεις.
Η χωρητικότητα του δικτύου
Πίσω από τη συζήτηση για τα νέα FSRU βρίσκεται, ωστόσο, ένα ακόμη μεγαλύτερο ζήτημα: η διαθέσιμη χωρητικότητα του ελληνικού συστήματος φυσικού αερίου και η δυνατότητα εξαγωγής των πρόσθετων ποσοτήτων LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Παρά το γεγονός ότι βρίσκονται υπό σχεδιασμό τέσσερα νέα FSRU, κύκλοι της αγοράς εκτιμούν ότι, με τα σημερινά δεδομένα του δικτύου και των δυνητικών εξαγωγών, η αγορά θα μπορούσε να υποστηρίξει ακόμη ένα μεγάλο νέο έργο.
Έτσι, ο ανταγωνισμός μεταξύ των υποψήφιων επενδυτών μεταφέρεται πλέον από την ίδια την ανάπτυξη των FSRU στην ταχύτητα με την οποία κάθε project θα ωριμάσει, θα λάβει επενδυτική απόφαση και θα εξασφαλίσει πρόσβαση στη διαθέσιμη δυναμικότητα.
Η πίεση για περισσότερη χωρητικότητα έχει ήδη αποτυπωθεί και στη διαβούλευση του ΔΕΣΦΑ για τις δημοπρασίες μεταφορικής ικανότητας του Έτους Αερίου 2026-2027.
Οι εταιρείες έχουν ζητήσει μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανομή της δυναμικότητας, υποστηρίζοντας ότι το μοντέλο πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες που δημιουργούν η σταδιακή απομάκρυνση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, η αυξανόμενη σημασία του LNG και η ανάπτυξη νέων υποδομών εισαγωγής και διασύνδεσης.
Στην πράξη, λοιπόν, το νέο δεκαετές του ΔΕΣΦΑ επιχειρεί να δημιουργήσει χώρο για όλα τα σχεδιαζόμενα FSRU χωρίς να προεξοφλεί ποιο θα προχωρήσει. Η τελική σειρά προτεραιότητας θα προκύπτει πλέον μέσα από τη μετρήσιμη ωριμότητα των επενδύσεων και όχι από έναν εκ των προτέρων αποκλεισμό, με τη ΡΑΑΕΥ να αναλαμβάνει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων του παιχνιδιού.
