Η σοβαρή στενότητα στην αγορά του diesel φέρνει στο προσκήνιο μια κίνηση που μέχρι πρότινος θα ήταν αδιανόητη στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Η Γαλλία ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την προσωρινή χαλάρωση συγκεκριμένων περιβαλλοντικών και ποιοτικών προδιαγραφών για τα καύσιμα. Στόχος είναι τα διυλιστήρια να μπορέσουν να αυξήσουν την παραγωγή diesel και κηροζίνης ακόμα και κατά 20%.
Η πρόταση αυτή κατατίθεται καθώς οι διεθνείς τιμές του diesel έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα ρεκόρ. Παράλληλα, η Ευρώπη έχει χάσει ένα σημαντικό μέρος των προμηθειών της από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Το αίτημα περιλαμβάνεται σε επιστολή του Εμανουέλ Μακρόν προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με ημερομηνία 18 Σεπτεμβρίου, η οποία δημοσιεύτηκε στις 22 Σεπτεμβρίου.
Το Παρίσι ζητά την εξέταση προσωρινών αλλαγών στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, την πυκνότητα των καυσίμων, τα όρια εξάτμισης και την αποθείωση, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στην ανάμειξη βιοκαυσίμων.
Οι γαλλικές εταιρείες διύλισης εκτιμούν ότι αυτές οι παρεμβάσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή κατά 5% έως 20%, ανάλογα με το διυλιστήριο.
Μία από τις προτάσεις αφορά και την ευρύτερη διάθεση diesel B10, το οποίο μπορεί να περιέχει έως 10% βιοντίζελ, έναντι έως 7% που περιέχει το B7.
Γιατί η Ευρώπη αναζητά περισσότερο diesel
Η πίεση στην αγορά του diesel είναι πολύ εντονότερη από αυτήν που υποδηλώνει η πορεία του αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, οι τιμές των μεσαίων αποσταγμάτων, και ιδιαίτερα του diesel, έχουν αυξηθεί πολύ περισσότερο από το Brent. Αυτό οφείλεται στο ότι οι απώλειες προμηθειών από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία έχουν περιορίσει σημαντικά τις διαθέσιμες ποσότητες.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, οι τιμές diesel στις ΗΠΑ ξεπέρασαν τα 200 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση 94% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Την ίδια περίοδο, το Brent ήταν περίπου 45% υψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ η Ευρώπη και η Ασία κινούνταν επίσης σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Οι καθαρές εξαγωγές diesel από τις χώρες του Κόλπου μειώθηκαν τον Αύγουστο στα 390.000 βαρέλια ημερησίως, λίγο πάνω από το ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων.
Συνολικά, οι εξαγωγές diesel από τον Κόλπο και τη Ρωσία ήταν περίπου 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες από τον Φεβρουάριο.
Πριν από τις τελευταίες διαταραχές, οι δύο περιοχές αντιπροσώπευαν σχεδόν το 45% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου του συγκεκριμένου καυσίμου.
Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε αυτές τις αλλαγές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην επιστολή Μακρόν, η Μέση Ανατολή καλύπτει περίπου το 18% των εισαγωγών diesel της ΕΕ και το 36% των εισαγωγών κηροζίνης.
Αλλαγές στους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα καύσιμα
Η πρόταση επεκτείνεται και στους νέους ευρωπαϊκούς κανόνες για το μεθάνιο. Ο Γάλλος πρόεδρος ζητά να μετατεθούν κατά ένα έτος, έως την 1η Ιανουαρίου 2028, οι νέες υποχρεώσεις παρακολούθησης και επαλήθευσης των εκπομπών μεθανίου που συνδέονται με τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Περισσότερα από δώδεκα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, έχουν επίσης ζητήσει καθυστέρηση ή αναστολή των συγκεκριμένων κανόνων. Η Κομισιόν έχει ήδη δώσει μεγαλύτερα περιθώρια ως προς τις κυρώσεις, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει αποφασίσει μετάθεση της εφαρμογής της νομοθεσίας.
Diesel στα 2,26 ευρώ: Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η συζήτηση στην Ευρώπη ανοίγει ενώ οι ανατιμήσεις έχουν ήδη περάσει στις ελληνικές αντλίες. Η πανελλαδική μέση τιμή του diesel κίνησης διαμορφώνεται στα 2,26 ευρώ το λίτρο, από 2,152 ευρώ στις 16 Σεπτεμβρίου και 2,126 ευρώ στις 14 Σεπτεμβρίου. Μέσα σε εννέα ημέρες, η αύξηση φτάνει τα 10,4 λεπτά ανά λίτρο.
Η διεθνής στενότητα στο diesel εξηγεί επίσης γιατί μια υποχώρηση του Brent δεν μεταφέρεται απαραίτητα γρήγορα στις τιμές του συγκεκριμένου καυσίμου. Η ευρωπαϊκή αγορά εξακολουθεί να πληρώνει υψηλά περιθώρια για το διυλισμένο προϊόν, ενώ οι διαθέσιμες ποσότητες από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία έχουν μειωθεί.
Εάν η ΕΕ προχωρήσει σε προσωρινές αλλαγές των προδιαγραφών και τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια καταφέρουν να αυξήσουν την παραγωγή τους, οι πρόσθετες ποσότητες θα μπορούσαν να περιορίσουν μέρος της πίεσης στην αγορά. Η εκτίμηση για αύξηση της παραγωγής κατά 5% έως 20% δεν σημαίνει αντίστοιχη μείωση στις αντλίες, καθώς η τελική τιμή θα εξακολουθήσει να εξαρτάται από τις διεθνείς τιμές και τα περιθώρια διύλισης.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις συμπίπτουν με την προσέγγιση της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, ενώ η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει παράταση της στήριξης στο diesel κίνησης και για τον Οκτώβριο. Η πορεία της ευρωπαϊκής αγοράς μεσαίων αποσταγμάτων τις επόμενες εβδομάδες θα είναι επομένως καθοριστική για το κατά πόσο οι σημερινές πιέσεις στις ελληνικές τιμές θα αρχίσουν να υποχωρούν.
